Didim Tap覺na覺

Anadolu織da Bir Kehanet Merkezi
imdilerde “Orakl”lar覺n yaad覺klar覺 veya ge癟erli olduklar覺 d繹nem M 700 ile MS 300 aras覺ndayd覺. S繹zc羹羹n 羹癟 anlam覺 vard覺r ya da 羹癟 eyi tan覺mlar; birinci anlamda “Orakl” tanr覺lar覺n konutuu kiidir, ikinci anlamda ge癟erli yani g羹ncel olan tap覺nak veya 癟ekinilen, sayg覺 duyulan tanr覺d覺r, 羹癟羹nc羹 anlamda ise tanr覺 taraf覺ndan kahin arac覺l覺覺 ile verilen cevapt覺r.

Bat覺 Anadolu織nun yani 襤yonya織n覺n bar覺nda bulunan S繹ke yak覺nlar覺ndaki Didim Apollo Tap覺na覺 1700 繹ncesine kadar yakla覺k ikibin y覺ll覺k bir “Orakl” merkeziydi. Antik D羹nya織dan g羹n羹m羹ze gelen bu ba d繹nd羹r羹c羹 Tap覺nak, ge癟mie terk ettiimiz ve unuttuumuz g繹rkemin ve de gizemin muhteem bir 繹rnei olarak g繹zlerimizin 繹n羹nde hala durmaktad覺r.

Mehur “Orakl”lar
Didim Tap覺na覺

Anadolu織da Bir Kehanet Merkezi
imdilerde “Orakl”lar覺n yaad覺klar覺 veya ge癟erli olduklar覺 d繹nem M 700 ile MS 300 aras覺ndayd覺. S繹zc羹羹n 羹癟 anlam覺 vard覺r ya da 羹癟 eyi tan覺mlar; birinci anlamda “Orakl” tanr覺lar覺n konutuu kiidir, ikinci anlamda ge癟erli yani g羹ncel olan tap覺nak veya 癟ekinilen, sayg覺 duyulan tanr覺d覺r, 羹癟羹nc羹 anlamda ise tanr覺 taraf覺ndan kahin arac覺l覺覺 ile verilen cevapt覺r.

Bat覺 Anadolu織nun yani 襤yonya織n覺n bar覺nda bulunan S繹ke yak覺nlar覺ndaki Didim Apollo Tap覺na覺 1700 繹ncesine kadar yakla覺k ikibin y覺ll覺k bir “Orakl” merkeziydi. Antik D羹nya織dan g羹n羹m羹ze gelen bu ba d繹nd羹r羹c羹 Tap覺nak, ge癟mie terk ettiimiz ve unuttuumuz g繹rkemin ve de gizemin muhteem bir 繹rnei olarak g繹zlerimizin 繹n羹nde hala durmaktad覺r.

Didim ve Lucifer 襤likisi
Didim Tap覺na覺

Apollo ve Lucifer ilikisi
Antik Yunan織da ve 襤yonya織da (Bat覺 Anadolu) “Orakl” merkezleri bir癟ok yerdeydi. Fakat daha 繹nce mitolojiye bir g繹z atmak yararl覺 olacakt覺r. Apollon, en b羹y羹k tanr覺 olan Zeus ile sevgilisi Leto織nun oludur, Zeus織un k覺skan癟 kar覺s覺 Hera織dan ka癟an Leto, Delos Adas覺織ndaki Kynthos Da覺織na gelir ve orada Apollo ile k覺zkardei Artemis織i dourur. Mitlere g繹re doum esnas覺nda, g繹klerden alt覺n p覺r覺lt覺l覺 yamurlar yam覺, g羹ller a癟覺lm覺t覺r.

Apollon, 覺覺覺n tanr覺s覺d覺r, ona “Phoibos” yani “覺覺ldayan” veya “覺覺覺 getiren” olarak da tan覺n覺r; burada ezoterik anlamda Apollo織nun eytan織覺n majikal tan覺m覺 olan “Lucifer” ile 繹zdeletii farkedilir. Apollo織nun ve Lucifer織in 覺覺覺 ya da daha uygun tan覺mla bilgiyi vermesi, 繹zde sakl覺 olan sembolizman覺n ifadesidir. Ve Apollo ayn覺 zamanda da kehanetlerin tanr覺s覺d覺r, 羹stteki sembolizmadan yola 癟覺karak gelecein bilgisinin insana verildii noktas覺na ula覺r覺z ve o zaman da pagan inan癟lara kar覺 doan tek tanr覺l覺 semavi dinlerin kehanetlere neden kar覺 癟覺kt覺覺 anla覺l覺r. T羹m pagan k羹lt羹r羹 ve gelenekleri yok etmek zorunda olan g羹n羹m羹zde yaayan 羹癟 b羹y羹k semavi din ve onlar覺n uzant覺s覺ndaki inan癟lar doal olarak gelecekten haber vermeyi eytans覺 tan覺mlam覺lar ve korkutarak yasaklam覺lard覺.

Apollo, kehanetlerin babas覺yd覺 ve “Orakl” merkezleri onun ad覺na ve onurunayd覺. Delphi, Claros ve Didima bunlar覺n en 繹nemlileri ve etkin olanlar覺yd覺lar. Didima ya da “Didymaion” s繹zc羹羹 “ikiz” anlam覺na gelir, ikiz kardeleri yani Apollo ile Artemis織i kasdetmektedir.

Didim織de 25 Metrelik Dev Apollo
Didim Tap覺na覺

25 Metrelik Apollo Heykeli
Didima織daki Apollon Tap覺na覺, bug羹n Ayd覺n ili hudutlar覺 i癟inde S繹ke kazas覺na bal覺 Yenihisar (Yoran) k繹y羹 mevkiidir. Tap覺nak, antik 癟alarda Miletos織un yakla覺k 19 km. g羹neyindeydi. Bilindiine g繹re, imdiki Tap覺na覺n bulunduu yerde 羹nl羹 襤yonya g繹癟羹nden ve Miletos kentinin kuruluundan 繹nce de eski bir tap覺nak vard覺. Arkaik D繹nem織den kalan bu eski Apollo Tap覺na覺, krallar taraf覺ndan hatta Lidya Kral覺 Krez羹s taraf覺ndan da ziyaret edilmiti. 襤lk inaat覺n M 8. Y羹zy覺l織da yap覺ld覺覺 ve yakla覺k M 560織larda imdiki b羹y羹k tap覺na覺n tasar覺mland覺覺 Alman arkeologlar taraf覺ndan ileri s羹r羹lmektedir. M 5. ve 6. Y羹zy覺llar織da, Tap覺na覺n etkisi azalmaya balad覺.

5. Y羹zy覺l織da Persler Bat覺 Anadolu織ya yani 襤yonya織ya geldiler. Tap覺nak, 癟evresindeki yerleim alan覺 ve i癟erde bulunan bronzdan yap覺lma dev Apollo heykeli (Bronz Apollo heykeli, 25 metre y羹ksekliindeydi ve 癟at覺s覺z i癟 avluda “Cella” duruyordu, 癟evresi mitolojik yarat覺klarla s羹slenmiti.) Pers Kral覺 Darius taraf覺ndan yok edildi. Tap覺nak 180 y覺l boyunca harabe olarak kald覺. B羹y羹k 襤skender織in Persleri kovmas覺n覺n ard覺ndan yeni bir y羹kseli d繹nemi balad覺. 襤skender Tap覺na覺n yeniden yap覺lmas覺 emretti, sonra Suriye Kral覺 I. Sleukos, Persler織in ka癟覺rd覺覺 Apollo heykelini Tap覺naa geri getirtti. M 300織de g羹n羹m羹zdeki Tap覺nak, Efesli Paionias (Artemis Tap覺na覺織n覺n mimarlar覺ndand覺) ve Miletos織lu Daphis taraf覺ndan ina edilmeye baland覺.

Ama proje 癟ok b羹y羹k tutulmutu, bu nedenle de tamamlanamad覺, inaat MS 200織lerde dahi bitmemi, ge癟en be y羹zy覺la ramen sonuca ula覺lamam覺t覺. Roma 襤mparatorlar覺織n覺n desteine ramen yine de inaat tamamlanamad覺, bug羹n dahi inaat覺n eksiklikleri g繹r羹lmektedir (tra edilmemi talar, yivsiz s羹t羹nlar ve 羹cretini alamam覺 ta ustalar覺n覺n imzalar覺n覺n durmas覺 gibi..). Tap覺nak d羹z bir alan 羹zerinde deildir, bu nedenle yap覺 zaman i癟ersinde kaym覺 ve bu nedenle de 繹n k覺sm覺na yay bi癟iminde bir takviye duvar覺 yap覺lm覺t覺. Temeller, depremlere kar覺 覺zgara bi癟iminde yerletirilmiti. Yap覺n覺n 繹l癟羹leri 109.34 x 51.13 metre olarak tahmin edilmektedir. Toplam 112 s羹tun bulunuyordu (Baz覺 uzmanlara g繹re 124 s羹t羹n vard覺). n girite g繹r羹len 7 y羹ksek basamakl覺, 3.5 metre y羹ksekliindeki kaide (krepis), hem Hellenistik bir evrimin simgesi, hem de 癟ukurda kalan o b繹l羹m羹 y羹kseltmek i癟indi. Tap覺na覺n en 癟arp覺c覺 yeri kukusuz 繹n羹nde 1.45 m. y羹ksekliinde bir eik bulunan dev kap覺d覺r. Bu b羹y羹kl羹k, mimari bir nedene dayanm覺yordu, dini bir ama癟t覺 ve bir kehanet merkezi olmas覺 etkindi. Tap覺nak, MS 200織lere kadar yar覺 ina edilmi haliyle kullan覺ld覺; H覺ristiyanl覺覺n yay覺lmas覺 ve 癟ok tanr覺l覺 inanc覺n 癟繹kmesiyle i癟ine bir kilise yap覺ld覺 ama bir yang覺n sonucunda t羹m yap覺 zarar g繹rd羹. MS 395織de 襤mparator Theodosius; “t羹m kehanetleri bo i ve umut” ilan ederek yasaklad覺. “Orakl”覺n sonu gelmiti. Bizans d繹neminde askeri garnizon olarak kullan覺ld覺 ve ikinci bir yang覺n yaand覺. 1493織deki b羹y羹k deprem tap覺naa 癟ok zarar verdi. Ve bundan sonra tamamen terk edildi; ta ki 18. Y羹zy覺l織a kadar… Tap覺nak織tan ilk kez 羹nl羹 gezginler Texier ve Nevton s繹z ettiler; 1858織de 襤ngilizler, 1872織de Frans覺zlar 癟al覺malar yapt覺lar. 1904織ten sonra Wiagand bakanl覺覺ndaki Alman ekibi Tap覺na覺 imdiki haline getirdi.

 

Add a Comment

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile iaretlenmilerdir