Platon’ un Eserlerinde Atlantis

Atlantis Platonun iki diyalouna konu olmutur. Bunlar , Timaios ve Kritias adl覺 dialoglard覺r.

Platon Atlantisin 繹yk羹s羹n羹 anlatmaya Timaios adl覺 dialounda balam覺 Kritiasda yeniden ele alarak devam etmitir. Ancak , Kritias yar覺m kalm覺t覺r.

Timaios Platonun en ilgin癟 eserlerinden biridir. Platon bu eserinde evrenin dou temas覺n覺 ilemi ve 癟a覺na g繹re olduk癟a radikal bir anlay覺 ile sergilemitir. Platonun bu dialogda bir “Evrenin Yarat覺c覺s覺” kavram覺 kullanmas覺 da deiik yorumlara neden olmutur. Baz覺 yazarlar bunu b繹l羹mlerin daha sonra eklendiini s繹ylemi baz覺lar覺 da Platona tanr覺sal ilham覺n geldiini s繹ylemilerdir. Ancak 癟ounluun kabul ettii bu eserin Platonun 繹zg羹n eseri olduu yolundad覺r. Ger癟ekten de dikkatle incelendiinde Platonun dier eserlerinden b羹y羹k farkl覺l覺k g繹stermez. Timaios, daha 癟ok son y覺llar覺na yaklaan bir yazar覺n , d繹neminin ezoterik bilgisini daha youn bir ekilde verdii bir eserdir.

Timaiosun bir baka 繹zellii de, bu dialogda Sokratesin sadece dinleyici olmas覺 ve lafa fazla kar覺mamas覺d覺r. Bu eserde Evren ile ilgili bilgileri i癟lerinde “en iyi astronomi bilen ve d羹nyan覺n 繹z羹ne varmak i癟in en 癟ok uram覺” olan Timaios ve Atlantis ile ilgili bilgileri de Kritias vermektedir.

Kritias da tarihsel bir kiilik olmakla birlikte bu eserde ad覺 ge癟en Kritias覺n kim olduu tam olarak bilinememektedir. Burada Kritias Solonun dedesinin dostu olduunu s繹ylemekte , ayn覺 繹yk羹y羹 dedesinden de duyduunu belirtmektedir. Buada Platonun ustal覺kla 繹yk羹n羹n 癟ok eski 癟alardan beri anlat覺ld覺覺n覺 ima ettiini d羹羹nebiliriz.

Timaiosda Atlantis ile ilgili b繹l羹mler u ekilde ge癟er :

“Solonun anlatt覺覺na g繹re M覺s覺rda Deltada, Nilin ikiye ay覺rd覺覺 癟覺k覺nt覺ya doru Saitikos denilen bir 羹lke vard覺 ; bu 羹lkenin en b羹y羹k ehri de, kral Amasisin memleketi olan Saistir. Bura halk覺na g繹re ehirlerini kuran bir tanr覺癟ad覺r ; ona kendi dillerinde Neith ad覺n覺 vermiler, fakat bu tanr覺癟an覺n Hellencede ad覺 Athenad覺r. Bu adamlar Atinal覺lar覺 pek severler ve onlarla uzaktan akrabal覺klar覺 olduunu s繹ylerler . Solon onlar覺n memleketine var覺nca pek parlak kar覺land覺覺n覺 , bir g羹n eski zamanlara dair , en bilgin rahiplere bir ey sorduu zaman , ne kendisinin ne de ne de baka bir Hellenin hemen hemen hi癟 bir ey bilmediini g繹rd羹羹n羹 anlatt覺. Bir seferinde de onlar覺 eski eylerden s繹z a癟maya s羹r羹klerken , bizde bilinen en eski eyleri anlatmaya koyulmu . Onlara ilk insan olarak an覺lan Phoroneusdan , Niobeden , tufandan , kendilerini kurtaran Deukalion ve Pyrrhadan , onlar覺n douu hakk覺nda d繹nen mythoslardan ve torunlar覺n覺n neslinden bahsetmi. Olaylar覺n ge癟tii tarihleri tahmin ederek de tarihleri hesaplamaya 癟al覺m覺

O zaman pek ihtiyar olan rahiplerden biri ona 竄 Ah Solon , Solon , demi , siz Hellenler her zaman 癟ocuksunuz , sizin memleketinizde hi癟 ihtiyar yok.罈 Bunun 羹zerine Solon 竄Bununla ne demek istiyorsun ?罈 diye sormu . Rahip -Sizin hepinizin ruhlar覺 癟ok gen癟 diye cevap vermi, 癟羹nk羹 kafan覺zda ne bir eski gelenee dayanan , 繹teden beri edinilmi fikir ne de zamanla aarm覺 bir bilginiz var. Bunun sebebi udur . 襤nsanlar bir癟ok ekillerde yok edilmiler daha da edileceklerdir. En b羹y羹k fel璽ketler atele sudan gelmiti , ama bin t羹rl羹 baka sebeplerle meydana gelen daha k羹癟羹k fel璽ketler de vard覺r. Sizin memleketinizde de bir g羹n babas覺n覺n kou arabas覺n覺 koturup yine ayn覺 yoldan s羹remeyince yery羹z羹ndeki her eyi yakan , kendisi de y覺ld覺r覺mlarla vurulup 繹len Heliosun olu Ph疆tonun hik璽yesi ger癟ekten bir masal gibi anlat覺l覺r , ama hakikat udur ki , g繹kte d羹nyan覺n etraf覺nda d繹nen g繹k cisimleri bazan yollar覺ndan aarlar , uzun aral覺klarla meydana gelen bir tutuma yery羹z羹ndeki hereyi mahveder. O zaman dalarda , y羹ksek kuru yerlerde oturanlar , ehirlerde , deniz kenar覺nda oturanlardan daha 癟ok mahvolurlar. Fakat , Nil , her zamanki kurtar覺c覺m覺z olan Nil , taarak bizi bu felaketten de kurtar覺yor. Bunun aksine Tanr覺lar , bir tufanla d羹nyay覺 y覺kad覺klar覺 zaman yaln覺z dadaki s覺覺rtma癟larla 癟obanlar kurtuluyor, ama sizin ehirlerin ahalisini nehirler al覺p denize s羹r羹kl羹yor. Halbuki bizde sular hi癟 bir zaman ovalara y羹kseklerden gelmiyor, her zaman tabi簾 bir ekilde topra覺n alt覺ndan 癟覺k覺yor. 襤te burada en eski adetlerin bundan dolay覺 korunmu olduu s繹yleniyor. Fakat ger癟ek udur ki : kendilerini ka癟覺racak kadar iddetli bir souu da yak覺c覺 bir s覺ca覺 da almayan bir yerde , her zaman az ya da 癟ok insan vard覺r. Hem sizde olsun , bizde olsun , , yahut da ad覺n覺 duyduumuz baka bir ilde olsun , g羹zel , b羹y羹k , yahut da baka bir bak覺mdan ilgiye deer bir ey meydana gelmise b羹t羹n bunlar , en eski 癟alardan beri burada tap覺naklarda duruyor , b繹ylece de korunmu oluyor. Sizde ve baka uluslarda tam tersi , daha yazmay覺 ve devletlere laz覺m olan her eyi 繹renir 繹renmez , g繹k y羹z羹n羹n sular覺 belirli bir zamandan sonra , bir hastal覺k gibi saanak halinde 羹zerinize ya覺yor , i癟inizden okuyup yazmas覺 olmayanlarla cahillerden bakas覺n覺n kurtulmas覺na meydan b覺rakm覺yor ; o kadar ki toy 癟ocuklar gibi kendinizi yeniden , hareket ettiiniz yolun ba覺nda buluyor , eski zamanlarda , burada , kendi memleketinizde olup bitenlerden hi癟 bir ey bilmiyorsunuz ; 癟羹nk羹 Solon , yurttalar覺n覺n biraz 繹nce sayd覺覺n soyu sopu , s羹tnine masallar覺ndan pek farkl覺 deildir. Her eyden 繹nce daha eskiden bir 癟ok tufanlar olduu halde siz , bir tek kara tufan覺n覺 hat覺rl覺yorsunuz ; sonra insanlar aras覺nda g繹r羹len en g羹zel ve en iyi soyun sizin memleketinizde doduunu ve kendinizin , senin de bug羹nk羹 devletinizin de , felaketten kurtulabilmi bir tohum sayesinde o soydan geldiinizi bilmiyorsunuz. B襤lmiyorsunuz , 癟羹nk羹 felaketten kurtulabilenler , bir 癟ok nesiller boyunca , hi癟 bir yaz覺 b覺rakamadan 繹l羹p gittiler. Evet , Solon , bir zamanlar sular覺n sebep olduu en b羹y羹k felaketlerden 繹nce , bug羹n Atina ad覺 verilen devlet , savatan yana en yiit , her bak覺mdan 繹l癟羹lemeyecek kadar da medeni bir devletti : G繹羹n alt覺nda s繹z羹n羹 iittiimiz en g羹zel eyleri baaran , en g羹zel siyasa kurallar覺n覺 icat eden odur , diyorlar.罈

Solonun anlatt覺覺na g繹re , bunlar覺 duyunca akalm覺 , rahiplerden eski yurttalar覺na dair ne biliyorsa hepsini dosdoru , hemen kendisine anlatmas覺n覺 rica etmi . Bunun 羹zerine ihtiyar rahip cevap vermi : 竄 襤steini yerine getirmememe hi癟 bir sebep yok , Solon , bunu senin hat覺r覺n i癟in olduu kadar yurdunun hat覺r覺 , hele sizinki kadar bizim ilimizi de koruyan , onlar覺 b羹y羹t羹p yetitirmi olan tanr覺癟an覺n hat覺r覺 i癟in de yapaca覺m. O tanr覺癟a ki , sizin ili bizimkinden bin y覺l 繹nce , toprak ile Hephaistostan ald覺覺 bir tohumla v羹cuda getirmiti, kutsal kitaplara g繹re , bizim ilin kuruluundan beri sekiz bin y覺l ge癟mitir. Demek oluyor ki sana dokuz bin y覺l 繹nceki yurttalar覺n覺n kurumlar覺n覺 , onlar覺n en anl覺 baar覺lar覺n覺 k覺saca anlataca覺m. Baka zaman vaktimiz olunca bunlar覺n hepsini yeni batan s覺ra ile teker teker ele al覺r覺z.

Biz burada ilinizin hayranl覺k uyand覺ran b羹y羹k baar覺lar覺ndan bir 癟ounu yaz覺l覺 olarak sakl覺yoruz . Ama bunlar覺n i癟inde bir 繹ylesi var ki b羹y羹kl羹k , kahramanl覺k bak覺m覺ndan hepsini geride b覺rak覺yor. Ger癟ekten eski yaz覺lar , vaktiyle ilinizin , b羹y羹k Atlas denizinin 繹telerinden gelip Avrupa ile Asyaya k羹stah癟a sald覺ran koskoca bir devleti yok ettiini s繹yl羹yor. O zamanlar bu koca denizden ge癟ilebiliyordu ; 癟羹nk羹 sizin Herakles S羹tunlar覺 dediiniz o boaz覺n 繹n羹nde bir ada vard覺. Bu ada Libya ile Asyan覺n ikisinden daha b羹y羹kt羹. O zamanlar oradan baka adalara , oradan da kar覺lar覺nda uzanan ve ger癟ekten ad覺n覺 hak eden denizin kenar覺ndaki b羹t羹n k覺taya ula覺labiliyordu. 羹nk羹 s繹z羹n羹 ettiimiz boaz覺n i癟 taraf覺 , girii dar bir limana benzer , d覺 taraf覺 ise ger癟ekten b羹y羹k bir denizdir. Etraf覺n覺 癟eviren kara par癟as覺 da ger癟ekten k覺ta denebilecek bir toprakt覺r. 襤te bu Atlantis adas覺nda , h羹k羹mdarlar , hakimiyetini b羹t羹n adaya , 繹teki adalara , hatta k覺tan覺n baz覺 par癟alar覺na kadar uzatan b羹y羹k , hayranl覺a deer bir devlet kurmulard覺. Bunlardan baka boaz覺n i癟 taraf覺nda, bizim tarafta , M覺s覺ra kadar Libyan覺n , Tyrhenia ya kadar da Avrupan覺n hakimi idiler. Bir g羹n bu devlet b羹t羹n kuvvetlerini bir araya toplayarak sizin yurdunuzu , bizimkini , boaz覺n i癟 taraf覺ndaki b羹t羹n uluslar覺 boyunduruu alt覺na sokmak istedi. 襤te o zaman , Solon , iliniz b羹t羹n deerlerini , b羹t羹n kuvvetini d羹nyan覺n g繹z羹 繹n羹ne serdi. Cesaretten , sava bilgilerinden yana 繹teki illerin hepsinden 羹zt羹n olduu i癟in Hellenlerin ba覺na ge癟ti ; ama 繹tekiler kendini b覺rak覺p 癟ekilince bir ba覺na kalan , b繹ylece en tehlikeli duruma d羹en iliniz istilac覺lar覺 yendi , bir zafer an覺t覺 dikti , imdiye kadar hi癟 k繹lelik etmetyenleri k繹lelikten kurtard覺 ve bizim gibi , Herakles s羹tunlar覺n覺n i癟 taraf覺nda oturanlar覺 iyi y羹reklilik ile serbestliine kavuturdu. Ama bundan sonra korkun癟 yer sars覺nt覺lar覺 , tufanlar oldu . Bir g羹n , bir uursuz gecenin i癟inde , ne kadar sava癟覺n覺z varsa hepsi birden bir vuruta topraa g繹m羹ld羹ler. Atlantis adas覺 da , ayn覺 ekilde , denize g繹m羹lerek yok oldu. 襤te bunun i癟indir ki , ada 癟繹kerken meydana getirdii s覺 batakl覺klar y羹z羹nden o deniz bu g羹n bile, ge癟ilmez, dola覺lmaz bir haldedir.”

Atlantis ile ilgili anlat覺lanlar Timaios adl覺 eserde burada son bulmaktad覺r. Platon , Critias da ise daha ayr覺nt覺l覺 bilgi vermektedir

Bu iki eserde ge癟en Atlantis 繹yk羹s羹n羹 dikkatlice incelersek burada anlat覺lanlar覺n sadece basit bir kurgu olmad覺覺n覺 anlar覺z. Ger癟i Platon yine Devlet adl覺 kitab覺nda anlatt覺覺 devlet d羹zenine dayanmaktad覺r fakat bilerek , baka bir devlet kurgulayaca覺na , 繹zellikle M覺s覺rdaki erginlenme merkezlerinde an覺s覺 yaayan Atlantisi 繹rnek g繹stermektedir.

Atlantisle dolays覺z olarak ilgili bir M覺s覺r kayna覺 elimizde olmad覺覺 i癟in Atlantisin orjinal ad覺n覺 bilemiyoruz. Ancak Platonda ge癟en Atlantis s繹zc羹羹n羹 etimolojik olarak inceleyebiliriz.

Yunancada Atlantis (“Atlant夸 ,-圬oj ) Atlas ile ilgili bir k繹kten gelmektedir. Atlas bilindii gibi , Yunan mitolojisinde Titan Iapetosun olu olarak ge癟er ve Hesiodosa g繹re Atlas g繹羹 ayakta tutar:

“D羹nyan覺n bittii bir yerlerde

g羹zel sesli akam perilerinin kar覺s覺nda

dimdik durup ayakta tutuyor g繹羹

ba覺 ve yorulmaz kollar覺 羹st羹nde.

Ak覺ll覺 Zeusun ona ay覺rd覺覺 kader bu.”

Atlas Homerosa g繹re de yeri g繹羹 birbirinden ay覺ran direkleri ta覺r :

“Bu Atlas g繹r羹r denizin b羹t羹n u癟urumlar覺n覺 ,

ve koca direkleri omuzlar覺nda ta覺r,

yeri g繹羹 birbirinden ay覺ran direkleri.” ( Odysseia I , 53-55 )

Atlas覺n 癟ocuklar覺 da incelememiz a癟覺s覺ndan 繹nemli bir yer tutmaktad覺r. Efsaneye g繹re Pleioneden olma Pleiades ve Hyades , Hesperisten olma Hesperidler Atlas覺n k覺zlar覺 , Hyas ve Hesperos da oullar覺 olarak mitolojik kaynaklarda yer almaktad覺r.

Bunlar i癟inden Hesperidler mitolojide ilgin癟 bir yer tutmaktad覺rlar. Azra Erhat “Mitoloji S繹zl羹羹”nde Hesperidleri ayr覺nt覺l覺 olarak anlat覺r :

“Hesperos ya da Bat覺 K覺zlar覺 diye an覺lan Hesperidler Hesiodosa g繹re Okyanus Irma覺n覺n 繹tesinde , geceyle g羹nd羹z羹n s覺n覺rlar覺nda oturan ince sesli perilerdir. [因 Hesperidler d羹nyan覺n bat覺 ucunda , Mutlular Adalar覺n覺n dolaylar覺nda otururlarm覺 , ama zamanla corafya bilgileri art覺nca , Hesperidlerin yurdu Atlas dalar覺n覺n eteinde bir yer say覺ld覺.

Hesperidlerin bal覺ca g繹revi , alt覺n elmalar覺n bittii bah癟eye bek癟ilik etmekmi. Bir zamanlar Gaia tanr覺癟an覺n Heraya d羹羹n hediyesi olarak verdii bu elmalar覺 d羹nyan覺n bat覺 ucundaki bir bah癟eye dikmiler ve balar覺na bek癟i olarak Hesperidlerden baka bir ejder koymulard覺. Bat覺 K覺zlar覺 bu cennet bah癟esinde ezgi s繹ylemekte ve tatl覺 bal覺 akan p覺narlar覺n ba覺nda hora tepmekle vakit ge癟irirlermi Alt覺n elmalar 繹l羹ms羹zl羹k ba覺layan bir yemitir. Herakles onlar覺 koparmakla 繹l羹ms羹zle hak kazanm覺 olur. Alt覺n elma motifi 癟 G羹zeller ve Paris efsanesinde de ge癟er.”

Hesperos s繹zc羹羹 Yunanca akam anlam覺na gelen

 

D襤ER ANT襤K KAYNAKLARDA ATLANT襤S EFSANES襤

Odysseia

M 8 ila 6nc覺 y羹zy覺llar aras覺ndan kaynaklanan ve Homerosa atfedilen Odysseia , mitolojik kahraman Odysseusun , Troya sava覺ndan sonra evine d繹nmek i癟in yapt覺覺 yolculuklar覺 anlatmaktad覺r. Odysseia , her ne kadar i癟rek anlam覺 a覺r basan bir destan olsa da o d繹nemde anlat覺lan , yayg覺n olan efsanelerden izler ta覺maktad覺r.

O d繹nemde bilinen ve yok olan bir kara par癟as覺ndan s繹z eden bir efsanenin izlerine Odysseiada rastl覺yoruz.

Tanr覺lar Odysseusun tutsak bulunduu Kalypsonun adas覺ndan ayr覺l覺p yurduna d繹nmesine karar verince, Odysseus kendine bir sal yapar ve denize a癟覺l覺r. Ancak denizde bir f覺rt覺naya yakalanan Odysseus Phaiaklar覺n 羹lkesine kadar s羹r羹klenir. Odysseiada ge癟tii kadar覺 ile burada bambaka bir mitos ile kar覺 kar覺ya olduumuzu anlar覺z .

“Eskiden Phaiaklar engin Hypereiada otururdu,

g羹癟te 羹st羹n zorba Tepeg繹zlere yak覺n,

Tepeg繹zler onlar覺n topraklar覺n覺 boyuna yama ederdiler.

Tanr覺 y羹zl羹 Nausisthoos onlar覺 kald覺rd覺,

g繹t羹rd羹 yerletirdi Skherieye ,

al覺n teriyle yaayan insanlardan uzaa.

D繹rt yandan surla 癟evirmiti kenti,

evler kurmu , tap覺naklar yapm覺t覺 tanr覺lara ,

tekmil topraklar da覺tm覺t覺,

Ama 癟oktan boylam覺t覺 Hades 羹lkesini ,

d羹羹nceleri tanr覺lardan gelen Alkinoos krald覺 imdi.” ( VI , 4-12 )

Bu b繹l羹mde ilgin癟 bir mitos ile kar覺 kar覺ya kalmaktay覺z. Phaiaklar覺n k繹keni anlat覺l覺rken Hypereia adl覺 bir 羹lkeyle de kar覺la覺yoruz. Bu isim Hyper (Up禳r-), 羹zerinde s繹zc羹羹nden gelmekte olup , bizim kanaatimizce 羹zerinde olan – belki de deniz 羹zerinde – anlam覺na gelmektedir. Burada Tepeg繹zler , yani Kykloplar ( Kklwpej ) da yer almaktad覺rlar. Kykloplar , mitolojik varl覺klar覺n覺n yan覺 s覺ra Dev anlam覺nda da kullan覺lmaktad覺rlar ve bu pasajdaki devler daha 繹nce g繹rd羹羹m羹z Nefilim ile benzerlik g繹stermektedirler. K覺saca Phaiaklar覺n bir 羹lkede devlerle birlikte yaad覺覺n覺 繹renmekteyiz. Ancak devlerin zorbal覺覺ndan ka癟an Phaiaklar baka bir yere belki de bir adaya yerlemilerdir. Bu da daha bir 癟ok efsane ile benzerlik g繹stermektedir.

Odysseusun Alkinoosun saray覺na gitmesi ve saray覺 betimlemesi ile Platon aras覺ndaki benzerlikler de g繹zden ka癟覺r覺lmamal覺d覺r :

“Bu ara Odysseusda gitti Alkinoosun anl覺 kona覺na ,

giremedi i癟eri , g繹zleri kama覺verdi,

durakald覺 tun癟 eiin 繹n羹nde ,

ulu canl覺 Alkinoosun y羹ksek 癟at覺l覺 saray覺

覺覺ld覺yordu g羹ne gibi ,ay gibi !

Tun癟 duvarlar uzan覺yordu iki yanda

giriten ta i癟erilere dek,

kuaklar vard覺 bu duvarlarda , mavi mineden

alt覺n kap覺lar a癟覺l覺yordu salam evin i癟erisine doru ,

eikleri tun癟tan , s繹veleri g羹m羹tendi,

iki yanlar覺 ve kap覺 tokmaklar覺 alt覺ndan

Yerde iki k繹pek vard覺 , biri alt覺nd覺 , biri g羹m羹 ,

b羹t羹n ustal覺覺n覺 g繹stermiti Hephaistos bunlarda ,

korusunlar diye ulu canl覺 Alkinoosun kona覺n覺 ,

繹l羹ms羹zd羹ler ve eskimek bilmeyeceklerdi.

[因

Heykeller dikilmiti g羹zel ayakl覺lar 羹st羹ne,

yanan 癟覺ra覺lar tutuyordu ellerinde alt覺ndan delikanl覺lar,

konaktaki 繹lenleri ayd覺nlatmak i癟in geceleri.

[因

Bir b羹y羹k bah癟e vard覺 avlu d覺覺nda , kap覺lara yak覺n ,

d繹rt d繹n羹ml羹k , 癟itlerle 癟evrili 癟epe癟evre ;

Aa癟lar dal budak salm覺t覺 burda kocaman kocaman ,

armut ve nar aa癟lar覺 , p覺r覺l p覺r覺l yemili elma aa癟lar覺 ,

bal gibi incirler , yemyeil f覺k覺ran zeytinler,

ne yok olur , ne eksilir yemileri bu aa癟lar覺n ,

yaz , k覺 ara vermeden b羹t羹n y覺l yeerirler,

Zephiros estik癟e biri biter , biri d羹er ,

taze armut biter kuruyan armut yerine ,

elma 羹st羹ne elma biter , salk覺m 羹st羹ne salk覺m ,

incir 羹st羹ne incir biter.

Bir ba var 繹tede ,salk覺m salk覺m 羹z羹ml羹 ,

arada bir g羹nelik 癟ardaklar kurulu ,

ite k覺zarm覺 salk覺mlar , kopar覺p ezilmeye haz覺r ,

ama koruklar var yan覺ba覺nda ,

癟i癟ek d繹kmedeler yeni yeni,

alttan da baka salk覺mlar k覺zar覺r .

En dipte 繹b羹r ucunda ba覺n ,

asma k羹t羹klerinini yan覺nda , d羹zenli bostanlarda ,

f覺k覺r覺r覺 yol boyunca 癟eit 癟eit bitkiler .

Ba覺n i癟inde iki 癟eme akar ,

biri dola覺r b羹t羹n bah癟eyi,

biri gider avlu eiinden y羹ksek konaa doru ,

hep bu 癟emeden su al覺r yurttalar .

襤te parlak armaanlar bunlard覺 ,

tanr覺lar覺n Alkinoosa verdii.” (VII 83-133)

Her t羹rl羹 meyvenin , her zamanda yetitii bir t羹r “Cennet Bah癟esi” tan覺mlamas覺 bir 癟ok mitte ortakt覺r. zellikle Platonun da Atlantisi bu ekilde betimlemesi ve Odysseiada ayn覺 motiflerin bulunmas覺 dikkat 癟ekicidir. Bir baka ortak nokta da iki su kayna覺n覺n bulunmas覺d覺r.

Ayr覺ca burada dikkat 癟eken bir husus da sarayda madenin bol kullan覺lmas覺 ve otomatik robotumsu eyalar覺n varolmas覺d覺r.

Odysseiada Phaiaklar denizcilikte 癟ok kuvvetli bir halk olarak ge癟erler ve dolay覺s覺yla Poseidon 繹nemli tanr覺lardan biridir. Odysseiada bir 癟ok yerde Phaiaklar覺n denizcilikte 羹st羹nl羹kleri anlat覺l覺r :

AZTEK M襤TOLOJ襤S襤N襤N DNDRDKLER襤

Eski K覺tan覺n kar覺s覺nda yer alan ve y羹zy覺llar boyu Eski K覺tadan tamamen izole yaad覺klar覺 varsay覺lan Orta Amerika yerlilerinin mitolojilerininde Klasik mitoloji ile benzer motiflerin bulunmas覺 ve Aztek efsanelerinde Atlantisi and覺ran motiflerin ge癟mesi ilgi 癟ekicidir.

Dier Orta Amerika topluluklar覺 gibi Aztekler de bizim yaad覺覺m覺z kara par癟alar覺ndan 繹nce d繹rt d羹nyan覺n varolduuna inan覺rlard覺. Azteklere g繹re , bizim zaman覺m覺zdan 繹nce , her birinin farkl覺 bir tanr覺s覺 ve insan soyu olan d繹rt g羹ne varolmutu ve her bir g羹ne , toprak , hava , ate ve su ile ilgiliydi . Bu d繹rt element ait olduu d羹nyan覺n varoluu ile ilgiliolduu kadar yok oluu ile de ilgili idi.

Aztek mitolojisine g繹re yarat覺c覺 tanr覺 Ometeotl idi. Ometeotl d羹aliteyi temsil ettii i癟in dii ve erkek 繹zellikleri de kendinde bar覺nd覺r覺yordu. Ometeotl bu ikili 繹zelliinden 繹t羹r羹 ayn覺 zamanda Tonacatecuhtli ve Tonacacihuatl 癟ifti ile de g繹steriliyordu.

Ometeotlun iki 癟ocuu Quetzalcoatl ve Tezcatlipoca Aztek mitolojisinde 繹nemli roller 羹stleniyorlard覺. T羹yl羹 y覺lan Quetzalcoatl bir 癟ok efsanede yer alm覺 , hatta , 襤spanyollar k覺tay覺 igale geldiklerinde Quetzalcoatl ile ilgili efsanelerden 繹t羹r羹 yerliler bu istilac覺lar覺 sayg覺 ile kar覺lam覺lard覺.

Aztek yarad覺l覺 efsanelerine g繹re , g繹羹n on 羹癟羹nc羹 kat覺nda bulunan Yarat覺c覺 , d繹rt oul hayata getirir. Bunlaradan birincisi , K覺z覺l Tezcatlipocad覺r. b羹r羹 ise Kara Tezcatlipocad覺r. Efsanelerde s覺k癟a ad覺 ge癟en Tezcatlipoca budur. b羹r 癟ocuklar覺 ise Quetzalcoatl ve Huitzilopochtlidir. Bu kardeler varolan hereyi ve ayn覺 zamanda da ilk insan 癟iftini yarat覺rlar .

襤lk d羹nya 羹zerinde, topraa ait g羹ne zaman覺nda , Kara Tezcatlipoca h羹k羹m s羹rmektedir. O zamanlar d羹nya 羹zerinde devler vard覺r. Quetzalcoatl Tezcatlipocay覺 denize atarak h羹k羹mdarl覺覺na son verir. Tezcatlipoca Okyanustan 癟覺karak b羹y羹k bir jaguar olur ve devler soyu jaguarlar taraf覺ndan yok olur. B羹y羹k jaguar ise bug羹n hala g繹rebileceimiz B羹y羹k Ay覺 tak覺m y覺ld覺z覺na d繹n羹羹r.

Quetzalcoatl ikinci d羹nya 羹zerinde , havaya/r羹zgara ait g羹ne devrinde h羹k羹m s羹rer. Fakat bu d羹nya da Tezcatlipoca taraf覺ndan yok edilir. Quetzalcoatl ve bu d羹nya 羹zerinde yaayanlar kuvvetli r羹zgarlar taraf覺ndan s羹r羹klenir. Bu devirde yaayanlar覺n soyundan gelenler bug羹n maymuna d繹n羹m羹 olarak ormanlarda g繹r羹lebilirler.

Yamur tanr覺s覺 Tlaloc , 羹癟羹nc羹 d羹nya 羹zerinde , suya/yamura ait g羹ne devrinde h羹k羹m s羹rer . Bu devrin sonunu da Quetzalcoatl ate yamurlar覺 ile getirir. Bu 覺rk da hindilere d繹n羹羹r.

D繹rd羹nc羹 覺rk ise Tlalocun kar覺s覺 Chalchiuhtlicue taraf覺ndan y繹netilir. O da bir su tanr覺癟as覺d覺r. B羹y羹k bir sel d羹nyay覺 kaplar ve bu 覺rka mensup olanlar bal覺a d繹n羹羹r. Dalar seller alt覺nda kal覺r ve g繹kler yery羹z羹ne 癟繹ker.

Aztek mitolojisine g繹re bu d繹rt soy yok olduktan sonra beinci soy ortaya 癟覺kar. 襤te bu son olarak ortaya 癟覺kan soydur. Ayn覺 soylar Hesiodos taraf覺ndan da anlat覺lmaktad覺r. Hesioods da bizim soyumuzdan 繹nce d繹rt soyun varolduunu fakat bunlar覺n yok olduunu , imdi yery羹z羹nde bulunan insanlar覺n beinci soya ait olduunu anlatmaktad覺r.

Aztek mitolojisi ile Yak覺n Dou mitolojisi aras覺ndaki a覺rt覺c覺 bir benzerlik de tufan efsanelerinden kaynaklan覺r.

Aztek efsanesine g繹re , Tata ve kar覺s覺 Nene Tezcatlipoca taraf覺ndan korunurlar ve bu b羹y羹k sel bask覺nlar覺ndan kurtulurlar. Ancak bu 癟ift izinsiz olarak ate yakt覺klar覺ndan tanr覺 taraf覺ndan cezalan覺rlar.

Tata ve Nene efsanesinde hem Mezopotamya tufan efsanesi ile ortak y繹nler buluruz hem de Yunan mitolojisindeki Prometheus efsanesi ile benzer y繹nler g繹z羹m羹ze 癟arpar.

Asl覺nda Atlantisin varolduu s繹ylenen okyanusun iki taraf覺nda da ayn覺 efsanelerin var olmas覺 ve bu toplumlar覺n belleklerinde daha 繹nce varolan bir felaketin an覺lar覺n覺 saklamalar覺 Atlantisin varl覺覺n覺n basit bir efsaneden 繹te olduunu d羹羹nd羹rmektedir.

Ayn覺 ekilde , Maya efsanelerinde de , gerek kutsal kitaplar覺 Popol Vuhda gerekse de Yucatec yaz覺lar覺nda tufan miti ve yokolan 覺rklar s繹ylencesi mevcuttur.

Aztek efsanelerinde Atlantis

襤lgin癟 olan bir nokta da Aztek efsanelerinde Atlantisden s繹z edilmesidir.

 

Add a Comment

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile iaretlenmilerdir